Nadciśnienie tętnicze wywołane ciążą - jak je rozpoznajemy i leczymy?

Nadciśnienie tętnicze wywołane ciążą – jak je rozpoznajemy i leczymy?

Nadciśnienie tętnicze wywołane ciążą jest to nadciśnienie rozwijające się po 20 tygodniu ciąży, które ustępuje w ciągu sześciu tygodni po porodzie. Nadciśnienie to zalicza się do jednych z najpopularniejszych patologii wikłających ciążę.

Nadciśnienie tętnicze wywołane ciążą może prowadzić do różnych powikłań, jednak prawidłowo prowadzona ciąża i postępowanie ciężarnej zgodne z zaleceniami lekarskimi, umożliwia prawidłowy rozwój dziecka oraz szczęśliwe rozwiązanie. W Polsce nadciśnienie dotyczy 5–10% ciężarnych [1]. 

Jak rozpoznajemy nadciśnienie tętnicze w ciąży?

Nadciśnienie tętnicze rozpoznaje się na podstawie wartości ciśnienia tętniczego oznaczanych w trakcie pomiarów gabinetowych.

Nadciśnienie tętnicze stwierdza się w przypadku kiedy ciśnienie skurczowe wynosi ≥ 140 mm Hg i/lub wartości ciśnienia rozkurczowego wynoszą  ≥ 90 mm Hg.

Nadciśnienie w ciąży dzieli się na łagodne i ciężkie.

Nadciśnienie łagodne mieści się w granicach 140–159/90–109 mm Hg, a nadciśnienie tętnicze ciężkie osiąga wartości ≥ 160/110 mm Hg.

Rozpoznanie nadciśnienia tętniczego z reguły potwierdza się również pomiarami pozagabinetowymi, a jeśli nie są one dostępne, to robi się to w trakcie dwóch kolejnych wizyt. Nadciśnienie tętnicze ciężkie, stwierdzane w trakcie 15-30 minut w kilkukrotnych pomiarach wymaga leczenia szpitalnego [2]. 

Jakie są czynniki ryzyka rozwoju nadciśnienia tętniczego w ciąży?

  • zaawansowany wiek kobiety,
  • czynniki genetyczne,
  • otyłość,
  • zaburzenia lipidowe,
  • cukrzyca,
  • insulinooporność,
  • nadciśnienie tętnicze przewlekłe,
  • nadciśnienie tętnicze w poprzedniej ciąży,
  • choroby autoimmunologiczne,
  • ciąża wielopłodowa,
  • choroba nerek.

Jak przebiega leczenie nadciśnienia tętniczego w ciąży?

Najważniejsze jest pamiętanie o zaleceniach lekarskich i regularnym przyjmowaniu leków, zgodnie z rekomendacjami.

Oprócz leków nie można zapominać o leczeniu niefarmakologicznym. Istotne jest całkowite zaprzestanie palenia tytoniu i spożywania alkoholu oraz ograniczenie kofeiny. Nie zaleca się stosowania specjalnej diety w ciąży — sposób odżywania powinien opierać się na ogólnych zasadach zdrowego odżywania dla osób dorosłych. Zaleca się dietę bogatą w warzywa, owoce, rośliny strączkowe oraz produkty pełnoziarniste. Produkty pochodzenia zwierzęcego (mleko, nabiał, chude mięso), a także tłuste ryby morskie powinny być spożywane w umiarkowanych ilościach, a pokarmy zawierające duże ilości węglowodanów – tylko okazjonalnie. Warto zadbać o prawidłową masę ciała (najlepiej jeszcze przed ciążą), odpowiednie nawodnienie oraz regularną aktywność fizyczną u kobiet z dobrze kontrolowanym ciśnieniem tętniczym. Ciężarne nie muszą ograniczać spożycia soli kuchennej. Zaleca się im korzystanie z soli jodowanej [2]. 

Zobacz także: Jak prawidłowo dokonywać pomiarów wartości ciśnienia tętniczego krwi w warunkach domowych?

Jak przebiega połóg u kobiet z nadciśnieniem tętniczym wywołanym ciążą?

Wartości ciśnienia po porodzie ulegają obniżeniu. W 3-6 dobie przejściowo ciśnienie może wzrosnąć. Zjawisko to obserwuje się nawet u ciężarnych bez powikłanych ciąż, nie jest ono niepokojące. Związane jest z dolegliwościami bólowymi, stosowanymi lekami, czy nadmierną podażą płynów. Większość leków stosowanych przy leczeniu nadciśnienia przechodzi do mleka matki, jednak ich stężenie w mleku jest dużo niższe niż w surowicy. W związku z tym, pacjentki z nadciśnieniem tętniczym mogą bezpiecznie karmić piersią. Należy także pamiętać, że w połogu nadal należy wykonywać regularne pomiary ciśnienia tętniczego, zgodnie z zaleceniami.

Po 6 tygodniach po porodzie zaleca się odbyć kontrolną wizytę położniczą ,a po 3 miesiącach po porodzie wizytę kardiologiczna/hipertensjologiczna w celu oceny czy doszło do normalizacji ciśnienia i określenia czynników ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych [2]. 

Zobacz także: Jakie są ogólne zasady podawania leków mamom karmiącym piersią?

Jakie mogą być powikłania nadciśnienia tętniczego w ciąży?

Warto pamiętać, że przebycie nadciśnienia tętniczego wywołanego ciążą zwiększa ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego przewlekłego w przyszłości oraz nadciśnienia w kolejnej ciąży, często w cięższej postaci. Dodatkowo nadciśnienie ciążowe łączy się ze zwiększeniem modyfikowalnych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego. Z tego powodu zaleca się pamiętać o działaniach prewencyjnych. Do najważniejszych z nich zalicza się: unormowanie masy ciała, stosowanie zasad zdrowego odżywiania, rezygnacje z używek i regularną aktywność fizyczną [2].

Zobacz także: Czy przebycie nadciśnienia tętniczego w ciąży zwiększa ryzyko chorób, lub powikłań u dziecka?

Bibliografia:

  1. Maksym M., Madej P., Lemm A. Etiopatogeneza nadciśnienia tętniczego u kobiet ciężarnych. Ann. Acad. Med. Siles. (online) 2015; 69–75.
  2. Postępowanie w nadciśnieniu tętniczym u kobiet w ciąży. Zapobieganie, diagnostyka, leczenie i odległe rokowanie. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna 2019 tom 4, nr 2, strony 43–111.