Jakich produktów spożywczych nie należy spożywać w czasie ciąży?

Jakich produktów spożywczych nie należy spożywać w czasie ciąży?

Kobiety ciężarne często zadają sobie pytanie, co powinny jeść, aby dziecko rozwijało się właściwie, a czego powinny unikać, aby mu nie zaszkodzić. Dobrze zbilansowana dieta ciężarnej jest podstawą profilaktyki niektórych wad wrodzonych, zapobiega powikłaniom związanym z utrzymaniem ciąży (poród przedwczesny, poronienie), jak i przygotowuje kobietę do okresu połogu (karmienia piersią).

Nie ma ramowej diety kobiety ciężarnej ponieważ ogólne zasady zdrowego żywienia są takie jak u wszystkich zdrowych osób, natomiast znamy produkty, które są niezalecane a wręcz zakazane w czasie ciąży, które warto znać.

Na szczęście lista najbardziej niebezpiecznych produktów w ciąży nie jest długa.

Zobacz także: Czym różni się dieta kobiety w ciąży od diety mamy karmiącej piersią?

Jakie produkty spożywcze są niezalecane podczas ciąży?

  • alkohol 

Alkohol jest substancją toksyczną, przechodzącą przez łożysko do krwiobiegu płodu, dlatego też zaleca się kompletną abstynencję alkoholową. Każda ilość, nawet przysłowiowy łyczek może spowodować zaburzenia rozwoju płodu. Alkohol może powodować niedotlenienie i niewłaściwe odżywienie płodu, wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu płodu, a także poród przedwczesny. Znacznie poważniejszy w skutkach picia alkoholu w ciąży może być FAS, czyli Alkoholowy Zespół Płodowy, który jest nieuleczalną chorobą, która wiąże się z występowaniem nieprawidłowości w zakresie rozwoju fizycznego, umysłowego, deformacji twarzy i prowadzi do zaburzeń zachowania dziecka.

  • napoje gazowane

Napoje gazowane są nierekomendowane z powodu zawartości sztucznych barwników i licznych  aromatów. Mają bardzo dużo cukru, a niektóre z nich jak np. coca-cola w swoim składzie zawiera kofeinę, która podnosi ciśnienie. Napoje gazowane nasycone są dwutlenkiem węgla, który może być przyczyną podrażnienia błony śluzowej żołądka oraz mogą potęgować zgagę i wzdęcia.

  • kofeina

Najbezpieczniej ograniczyć produkty kofeinowe do 200 mg dziennie. Znacznie wydłużony jest metabolizm kofeiny w organizmie kobiet ciężarnych, która swobodnie przechodzi przez łożysko do płodu. Należy jej unikać, ponieważ powoduje przyspieszenie bicia serca zarówno mamy, jak i dziecka Duże ilości kawy w czasie ciąży powyżej 200-300 mg dziennie mogą sprzyjać poronieniu, a także małej masie urodzeniowej dziecka. Poranna ospałość u kobiety jest w głównej mierze spowodowana działaniem hormonów, (zwłaszcza na początku ciąży), a nie zapotrzebowaniem na kofeinę. Uwaga: kofeina znajduje się w: herbacie, napojach energetycznych, w czekoladzie, napojach typu cola.

  • niepasteryzowane mleko i przetwory z niego przygotowane

Należy całkowicie wyeliminować z diety kobiety ciężarnej, ze względu na niepewną jakość mikrobiologiczną, a zwłaszcza duże ryzyko wstąpienia w nim bakterii będących źródłem zakażenia m.in. listeriozą czy salmonellozą. Kobiety spodziewające się dziecka są bardziej podatne na zakażenie niż pozostali dorośli. Konsekwencje zachorowania na te choroby mogą powodować poronienie, poród płodu martwego czy też powikłania zdrowotne u dziecka. Sery zakazane w ciąży to: brie, oscypki, sery owcze, sery meksykańskie, gorgonzola, niebieskie odmiany pleśniowe, tomme, camembert, Chaumes, Tallegio, dolcelatte, feta (jeśli jest z mleka niepasteryzowanego).

  • surowe mięso i ryby

Nalezy wykluczyć z diety trzeba niedogotowane mięsa, krwiste steki, befsztyki, dania i wędliny z surowego mięsa takie jak: tatar, salami, kiełbasa typu metka czy też szynka parmeńska) oraz ryb takie jak: sushi, sashimi, tatar z ryb, oraz owoce morza (mule, ostrygi, przgrzebki). Często są one przyczyną zakażenia toksoplazmozą matki i dziecka. Ze względu na możliwe skażenie metalami ciężkimi w ciąży, Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) w 2004 r. wydał zalecenie niespożywanie przez kobiety ciężarne gatunków ryb wysoce zanieczyszczonych rtęcią, do których należą: łosoś, marlin, miecznik, tuńczyk, rekin, szczupak, okoń pręgowaty, makrela, płytecznik. Zaleca się zrezygnowanie ze wszelkich ryb wędzonych.

  • surowe jajka

Kategorycznie nie powinny jeść kobiety w ciąży ze względu na możliwość zakażenia  toksoplazmozą lub salmonellozą.  Nie zalecany jest Kogel-mogel czy jajka na miękko. Należy też unikać produktów, do których dodaje się surowe jajko, np. kremów, tiramisu, majonezu domowej roboty, różnego rodzaju dressingów.

  • wątróbka 

Nic bardziej mylnego niż myśl, że skoro dziecko potrzebuje witamin i minerałów, dobrym pomysłem może być zjedzenie wątróbki. W wątrobie magazynowana jest witamina A w formie retinolu, który spożywany w nadmiarze wykazuje działania teratogenne i może doprowadzić  nawet do poronienia.

  • produkty zawierające tłuszcze trans

To kolejny zakazany produkt, który niekorzystnie na rozwój dziecka. Kwasy tłuszczowe spowalniają przyrost masy ciała i zaburzają przemiany nienasyconych kwasów tłuszczowych niezbędnych do budowy mózgu płodu. Słodycze to także przyczyna powikłań takich jak: cukrzyca ciążowa, nawracające zapalenia pochwy, zatrucia ciążowe. Należy wyeliminować z diety koncentraty zup, zupy w proszku, konserwy, chipsy, wszystkie słone przekąski, gotowe ciastka i inne sklepowe wyroby cukiernicze  oraz twarde margaryny.

  • wybrane zioła i przyprawy

Suplementy ziołowe należy ostrożnie stosować, ze względu na możliwość wystąpienia interakcji. Produkty ziołowe budzące szczególne obawy w kontekście ciąży to olej lniany (ryzyko przedwczesnego porodu), lukrecja (działa poronnie i estrogennie, pobudza macicę), papaina (teratogenna, toksyczna dla płodu), aloes (przyjmowany doustnie może indukować poronienie), zielona herbata. 

Bibliografia:

  1. Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące spożycia wody pitnej przez kobiety w okresie rozrodczym, ciężarne oraz karmiące piersią.
  2. Ginekologia Polska 2009, 80, 538-547. 11. Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące: Znaczenie nawodnienia w prewencji chorób u kobiet w wieku prokreacyjnym. Ginekologia Polska 2011, 82, 943-945.
  3. Bolesta M., Szostak-Węgierek D.: Żywienie kobiety podczas ciąży. Część I. Energia i makroskładniki. Żyw. Człow. Metab., 2009; 36: 648 655
  4. Bolesta M., Szostak-Węgierek D.: Żywienie kobiety podczas ciąży. Część II. Witaminy i składniki mineralne. Żyw. Człow. Metab., 2009; 36: 656 664
  5. Bolesta M., Szostak-Węgierek D.: Żywienie kobiety podczas ciąży. Część III. Używki i zakażenia pokarmowe. Żyw. Człow. Metab., 2009; 36: 665 670