Fakty i mity na temat USG w ciąży (fot. Canva).

Badanie USG w ciąży – fakty i mity.

Poddawanie się badaniu USG jest rutynowe podczas ciąży. Wiąże się z mieszanymi emocjami – strachem, czy dziecko rozwija się dobrze i podekscytowaniem, że zobaczymy malucha na monitorze. Jednocześnie wśród przyszłych rodziców nie ma ugruntowanej wiedzy, czemu tak naprawdę służy to badania i czy jest bezpieczne.

Czym jest badanie USG?

Ultrasonografia diagnostyczna to zaawansowana technologia elektroniczna, która wykorzystuje impulsy dźwięku o wysokiej częstotliwości do wytworzenia obrazu. Przetwornik, czyli urządzenie, które porusza się po badanym obszarze, emituje impulsy ultradźwiękowe, które rozchodzą się po tkankach. Niektóre impulsy są odbijane z powrotem do przetwornika, który przekształca te powracające echa w sygnały elektroniczne. Siła powracającego echa jest określona przez charakterystykę interfejsu tkanki. Powracające sygnały są przetwarzane przez komputer, który wyświetla każde echo zarówno pod względem siły, jak i położenia jako obraz na ekranie. Jakość obrazowania USG zależy nie tylko od możliwości technicznych sprzętu, ale również od doświadczenia i wiedzy osoby, która je wykonuje.

W jakim celu wykonuje się badanie USG w ciąży?

Diagnostyczne badanie ultrasonograficzne może być stosowane w specyficznych okolicznościach ciąży, takich jak: po powikłaniach klinicznych (np. krwawienie we wczesnej ciąży); gdy płód jest szczególnie narażony na wady rozwojowe; gdy istnieją obawy dotyczące wzrostu płodu. Ponieważ niekorzystne wyniki mogą również dotyczyć ciąży bez wyraźnych czynników ryzyka, przyjęto założenie, że ​​rutynowe stosowanie USG u wszystkich ciężarnych jest korzystne zarówno dla zdrowia i życia dziecka, jak i matki.

Uzasadnieniem wykonywania USG jest potencjalne wykrycie zagrażających stanów klinicznych, które niekoniecznie zostałyby określone innymi metodami i możliwość zapobiegania ewentualnym powikłaniom. Badanie ultrasonograficzne umożliwia najwcześniejsze z możliwych wykrycie ciąży obumarłej i pozamacicznej. Poza tym od 11 do 42 proc. kobiet źle szacuje moment zapłodnienia, a USG potrafi to dokładnie ustalić, co umożliwia określenie daty porodu, ale nie tylko – dzięki tej wiedzy można najbardziej optymalnie zaplanować kalendarz badań ciążowych, żeby zwiększyć ich skuteczność. Dokładna wiedza na temat wieku ciążowego pomaga określić stan płodu w późniejszej ciąży. 

Badania USG są szczególnie potrzebne przy ciążach mnogich, które wiążą się ze zwiększoną śmiertelnością okołoporodową w porównaniu z ciążami pojedynczymi. Zwłaszcza określenie kosmówki podczas badania odgrywa ważną rolę w szacowaniu ryzyka w postępowaniu z ciążami bliźniaczymi

USG to badanie, które przede wszystkim ma na celu wykrycie anomalii rozwojowych płodu. Przegląd badań wykonanych w drugim trymestrze pokazał, że ogólna częstość ich występowania to 2,09 proc. Przy użyciu ultrasonografii w późnej ciąży, wykrycie nieprawidłowości rozwojowych wzrasta do a nawet więcej 15 proc.

Czy badanie USG jest bezpieczne?

Stosowanie rutynowego USG w ciąży należy rozważać w kontekście potencjalnych zysków i zagrożeń. Teoretycznie część energii ultradźwiękowej wysyłana do tkanek jest zamieniana na ciepło, które je uszkadza. W eksperymentach laboratoryjnych zaobserwowano negatywne biologiczne skutki ultradźwięków. Jednak efekty te zostały wytworzone przy użyciu ultradźwięków fali ciągłej o długim czasie przebywania (czas naświetlania jednego obszaru) i dużej mocy wyjściowej. W USG diagnostycznym ultradźwięki wykorzystują fale pulsacyjne (krótkie impulsy rozchodzenia się dźwięku), a większość nowoczesnych maszyn jest tak zaprojektowana, aby nie można było przekroczyć bezpiecznych limitów mocy wyjściowej. Operatorom zawsze zaleca się stosowanie zasady ALARA (tak niskiej, jak rozsądnie osiągalna) oraz dopilnowanie, aby czas poświęcony na badanie był ograniczony do minimum. 

Zobacz także: Badanie USG między 11,0 a 13,6 tygodniem ciąży i test PAPP-A oraz Badanie USG między 18, a 20 tygodniem ciąży.

Bibliografia:

1. Cochrane Database Syst Rev. 2020 (7): CD007058