Badanie USG piersi - co warto o nim wiedzieć?

Badanie USG piersi – co warto o nim wiedzieć?

Rak piersi jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet w Polsce. Stanowi około 20% wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe  u Polek. Na raka piersi w roku 2004 zachorowało 12049 kobiet, z czego 4887 zmarło.

W związku ze wzrastającą zachorowalnością na raka piersi u kobiet we wszystkich grupach wiekowych, w tym także poniżej 50. roku życia, PTU rekomenduje wykonywanie profilaktycznych badań sonomammograficznych co 12 miesięcy u kobiet od 30.roku życia. Badania te, przeprowadzane regularnie co 12 miesięcy, począwszy od 25. roku życia, są także zalecane przez Polską Unię Onkologii, jako uzupełniające względem mammografii (MMG) i mammo‑ grafii rezonansu magnetycznego (MMG‑MR), które u kobiet z grup wysokiego i bardzo wysokiego ryzyka zachorowania na raka piersi należy wykonywać co 6 miesięcy naprzemiennie. 

Zobacz także: Rak piersi – najczęstszy nowotwór występujący u kobiet. 

Jak przygotować się do badania USG piersi?

Ultrasonografia piersi nie wymaga specjalnego przygotowania. Pacjentka przed wykonaniem badania nie powinna stosować na obszarze poddawanym ocenie dezodorantów, antyperspirantów, balsamów czy innych kosmetyków.

Jak przebiega badanie USG piersi?

Badanie USG piersi wykonywane jest przez lekarza ginekologa, lub radiologa. Średni czas jego trwania to 15 minut. Przed badaniem lekarz przeprowadza wywiad – prosi pacjentkę o udzielenie odpowiedzi na pytania, dotyczące samodzielnych obserwacji piersi, czynników ryzyka nowotworu piersi i przypadków chorób nowotworowych w rodzinie.

USG piersi przeprowadza się w pozycji leżącej na leżance, z odsłoniętą klatką piersiową i rękami umieszczonymi pod głową. Lekarz sondą  aparatu USG wykonuje na skórze podłużne i okrężne ruchy, lekko uciskając przy tym piersi. W ramach badania USG piersi obserwuje się też okoliczne węzły chłonne. Wynik badania w formie opisowej otrzymuje się od razu po jego zakończeniu.

W jaki sposób oceniamy wynik badania USG piersi?

Wynik badania USG piersi oceniamy przy pomocy kwalifikacji BIRADS.

Klasyfikacja BIRADS wprowadza standaryzację opisów badań obrazowych piersi i nazewnictwa nieprawidłowych zmian w piersiach. Podaje w procentach ryzyko złośliwości zmian ogniskowych i zawiera algorytmy diagnostyczno‑terapeutyczne.

BIRADS 1

zawiera prawidłowe obrazy piersi, w tym:

  • piersi młodzieńcze na wszystkich etapach rozwoju i dojrzewania,
  • piersi o budowie gruczołowej, gruczołowo‑tłuszczowej, tłuszczowo‑gruczołowej, w równowadze objętościowej pomiędzy tkanką tłuszczową i gruczołową, piersi w trakcie ciąży, laktacji, leczenia hormonalnego,
  • piersi z przebudową tłuszczową, włóknistą i włóknieniem podścieliska,
  • prawidłowe przewody mlekowe wraz z jednostkami anatomiczno‑czynnościowymi TDLU,
  • prawidłowe piersi męskie.

BIRADS 2

zawiera zmiany jednoznacznie łagodne, w tym:

  • lite, płynowe oraz lito‑płynowe,
  • dobrze odgraniczone, hipoechogeniczne, hiperechogeniczne lub o mieszanej echogeniczności, owalne lub kuliste, z przewagą wymiaru boczno‑bocznego nad górno‑dolnym.

Zmiany takie nie wymagają przeprowadzania dodatkowych badań obrazowych. Kontrolne badanie należy wykonać standardowo po 12 miesiącach.

BIRADS 3

Do kategorii BIRADS 3 zalicza się między innymi:

  •  torbiele z gęstą zawartością, niepodatne na ucisk, z grubymi ścianami i policyklicznymi zarysami,
  • torbiele z poziomami płynów, które nie przemieszczają się przy zmianie pozycji piersi w czasie badania,
  • konglomeraty drobnych torbieli,
  • poszerzone przewody mlekowe z gęstą zawartością, bez struktur przyściennych, o równych zarysach, niepodatne na ucisk,
  • gruczolakowłókniaki pojedyncze i mnogie,
  • odpryskowiaki.

Postępowanie w przypadku zmiany kategorii BIRADS 3 w USG obejmuje:

  • kontrolne badanie USG za 6 miesięcy u kobiet bez obciążonego wywiadu rodzinnego i przy braku możliwości wykonania elastografii,
  • elastografię i kontrolne USG za 6 miesięcy w przypadku zmiany ulegającej odkształceniu, lub BACC w przypadku zmiany nieulegającej odkształceniu,
  • BACC w przypadku obciążonego wywiadu rodzinnego, lub na prośbę pacjentki.

BIRADS 4

Kategoria BIRADS 4 obejmuje zmiany podejrzane, które nie wykazują w obrazie ultrasonograficznym klasycznych cech zmiany nowotworowej złośliwej, ale rozpiętość prawdopodobieństwa złośliwości wynosi od 2% do 90%(3,6).

Są to zmiany:

  •  lite lub lito‑płynowe ogniskowe, hipoechogeniczne,
  • z wymiarem górno‑dolnym większym niż boczno‑boczny,
  • mające nieregularny kształt i/lub zatarte zarysy
  • jedno‑ lub wieloogniskowe, z cieniem akustycznym lub bez niego,
  • wykazujące cechy obecności zaburzenia architektury tkanki gruczołowej bez morfologicznych cech zmiany ogniskowej,
  • wykazujące nieprawidłowy wzorzec unaczynienia w kolorowym Dooplerze,

W kategorii tej konieczna jest weryfikacja mikroskopowa za pomocą biopsji cienkoigłowych (BACC) lub gruboigłowych (BG).

BIRADS 5

Kategoria BIRADS 5 zawiera zmiany o wysokim (>90%) prawdopodobieństwie złośliwości, o typowej morfologii zmiany złośliwej, która w USG jest:

  • lita, lub lito-płynowa,
  • hipoechogeniczna,
  • ma nieregularny kształt,
  • spikularne lub kanciaste brzegi,
  • nieostre granice, hiperechogeniczną otoczkę (halo) lub nacieka skórę,
  • przewagę wymiaru górno‑dolnegonad boczno‑bocznym, zwapnienia,
  • wykazuje nieprawidłowy wzorzec unaczynienia w kolorowym Dooplerze.

Zmiany w tej kategorii wykazują przynajmniej dwie z wymienionych powyżej cech zmiany podejrzanej.

Konieczna jest weryfikacja histopatologiczna (biopsja gruboigłowa, mammotomiczna lub otwarta chirurgiczna) oraz ocena onkologiczna, w celu zaplanowania sposobu leczenia (leczenie oszczędzające pierś,biopsja węzła wartowniczego, chemioterapia neoadiuwantowa). Nieuwidocznienie komórek nowotworowych w badaniu mikroskopowym wymaga powtórnego
wykonania biopsji lub bezpośrednio operacji z badaniem mikroskopowym śródoperacyjnym.

BIRADS 6

Do kategorii BIRADS 6 zalicza się zmiany nowotworowe złośliwe potwierdzone biopsją. Badanie USG można wykonać bezpośrednio przed leczeniem chirurgicznym lub neoadiuwantową chemioterapią.

Bibliografia:

  1. Standardy badań ultrasonograficznych Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego – aktualizacja. Badanie sonomammograficzne, Wiesław Jakubowski, Katarzyna Dobruch‑Sobczak, Bartosz Migda, Journal of Ultrasonography 2012; 12: 245–261
  2. Wczesne wyniki badania profilaktycznego wykrywania raka piersi, Nowicki Andrzej, Stogowska Izabela, Ginekol Pol. 2007, 78, 464-470