Badanie USG między 11,0 a 13,6 tygodniem ciąży i test Papp-a.

Badanie ultrasonograficzne między 11,0 a 13,6 tygodniem ciąży i test PAPP-A.

Mówi się, że to najważniejsze badanie USG w czasie ciąży. Opinie są różne, pewne jest jednak jedno – jest to bardzo potrzebne badanie i powinna mieć je wykonana każda kobieta ciężarna niezależnie od wieku i wywiadu położniczego.

Do kogo zgłosić się w celu wykonania badania USG między 11,0 a 13,6 tygodniem ciąży?

Badanie USG powinien przeprowadzić lekarz ginekolog dysponujący aktualną licencją FMF oraz certyfikatem badań prenatalnych Sekcji USG PTG. Listę takich lekarzy możecie znaleźć na stronie https://fetalmedicine.org/.

Kiedy najlepiej je wykonać?

Lekarze przeprowadzający badanie USG są zgodni, że badanie USG najlepiej jest przeprowadzać między 12,0 a 12,6 tygodniem ciąży. Dlaczego? W 11,0 tygodniu płód może być jeszcze za mały i niektóre jego struktury mogą być gorzej widoczne. Po 13 tygodniu ciąży dziecko lubi przybierać pozycję wyprostowana przez co zmierzenie przezierności karkowej może być utrudnione.

Co oceniamy podczas badania USG między 11,0 a 13,6 tygodniem ciąży ?

  • liczbę pęcherzyków ciążowych i płodów w jamie macicy,
  • czynność serca płodu (FHR),
  • CRL (długość ciemieniowo-siedzeniowa, jeśli jest ona mniejsza niż 84 mm możemy na jej podstawie najtrafniej ocenić wiek ciążowy),
  • BPD (długość dwuciemieniowa),
  • czaszkę płodu – kształt, sierp mózgu, sploty naczyniówkowe komór bocznych,
  • ściany powłok jamy brzusznej, uwidocznienie przyczepu pępowiny
  • położenie żołądka,
  • serce płodu: lokalizacja, oś i czynność serca,
  • pęcherz moczowy płodu,
  • kręgosłup płodu,
  • kończyny górne i dolne płodu,
  • kosmówkę,
  • kosmówkowość w ciąży mnogiej.

W jaki sposób podczas badania USG między 11,0 a 13,6 tygodniem ciąży możemy ocenić ryzyko wystąpienia najczęstszych aberracji chromosomowych?

Kalkulacja ryzyka oparta jest o wywiad przeprowadzony z pacjentką dotyczący między innymi jej wieku, ocenę markerów ultrasonograficznych i markerów biochemicznych.

Wśród markerów ultrasonograficznych wyróżnia się:

  • czynność serca płodu (FHR),
  • przezierność karku płodu (NT).

Dodatkowymi markerami ultrasonograficznymi aberracji chromosomowych są:

  • kość nosowa u płodu (NB),
  • indeks pulsacji w przewodzie żylnym (DV PIV),
  • przepływ przez zastawkę trójdzielną (TR).

Co to jest test podwójny nazywany potocznie testem PAPP-A?

Jest to badanie krwi polegające na ocenie w surowicy kobiety ciężarnej stężenia ciążowego białka PAPP-A oraz wolnej podjednostki β-hCG wraz z pomiarem NT w badaniu USG przy CRL pomiędzy 45 a 84mm.

Test ten zalecany jest wszystkim kobietom w ciąży ze względu na wczesny czas wykonywania oraz wysoką wykrywalność aberracji liczbowych chromosomów 21, 13 i 18.

Wykrywalność aberracji chromosomowych w teście PAPP-A określana jest na 90% dla trisomii 21 przy 5% odsetku wyników fałszywie dodatnich, dla trisomii 18 i 13 wykrywalność wynosi ponad 91% przy 2 do 5% wyników fałszywie dodatnich.

Wysoka czułość testu PAPP-A i wczesny czas wykonywania badania przemawiają za tym, by właśnie to badanie było polecane jako przesiewowe, niezależnie od wieku kobiet w ciąży. Niemniej należy pamiętać, że nieprawidłowe wyniki testu PAPP -A można otrzymać w innych przypadkach niż aneuploidie chromosomów 13, 18 i 21. Dodatni wynik testu biochemicznego można uzyskać także w przypadku zaburzeń funkcji łożyska, np. w ciążach powikłanych w późniejszym czasie stanem przedrzucawkowym, cukrzycą ciężarnych czy nadciśnieniem tętniczym.

Kiedy pobrać krew do testu PAPP-A i jak się do tego przygotować?

Pobranie krwi do testu PAPP-A nie wymaga specjalnych przygotowań. Zwykle połączone jest z badaniem USG i wykonywane tego samego dnia. Krew może być pobrana niezależnie od pory dnia, nie musisz być na czczo.

Zobacz także: Jak przygotować się do pobrania wybranych badań laboratoryjnych w czasie ciąży?

Jak interpretować wyniki badania USG połączonego z wynikiem testu PAPP-A?

Całość wyniku to wywiad i wynik badania USG połączony z wartościami biochemii.

Na podstawie marketów ultrasonograficznych i wartości wolnej podjednostki β-hCG i ciążowego białka PAPPA (wyrażonej w MoM) program oblicza ryzyko wystąpienia najczęstszych aberracji chromosomowych.

  1. Ryzyko poniżej 1:1000 – oznacza niskie ryzyko wystąpienia trisomii 21, 18 i 13 u płodu i nie wymaga dalszej diagnostyki w I trymestrze ciąży. Kolejne badanie USG powinno odbyć się między 18 a 22 tygodniem ciąży.
  2. Ryzyko między 1:300 a 1:1000 – oznacza pośrednie ryzyko wystąpienia trisomii 21, 18 i 13 u płodu. W tym przypadku rekomendowane jest wykonanie nieinwazyjnego badania płodowego DNA z krwi matki.
  3. Ryzyko powyżej 1:300 – oznacza wysokie ryzyko wystąpienia trisomii 21, 18 i 13 u płodu. Wskazane jest oznaczenie kariotypu płodu poprzez wykonanie inwazyjnego badania, takiego jak amniopunkcja genetyczna lub biopsja kosmówki.

Zobacz także: Czy do badania wolnego DNA płodu we krwi mamy trzeba być na czczo? oraz Czy i kiedy badanie wolnego DNA płodu we krwi mamy może dać wynik fałszywie pozytywny?

Warto zaznaczyć, że nieprawidłowy wynik testu PAPP-A nie oznacza automatycznie, że płód jest chory. Jest to wskazanie do poszerzenia diagnostyki genetycznej płodu.

Bibliografia:

  1. Nieinwazyjne badania prenatalne w diagnostyce aneuploidii chromosmów 13, 18 i 21 – aspekty teoretyczne i praktyczne, Ginekol Pol. 2011, 82, 126-132
  2. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące postępowania w zakresie diagnostyki prenatalnej (Kwiecień 2009)
  3. Rekomendacje Sekcji Ultrasonografii Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie przesiewowej diagnostyki ultrasonograficznej w ciąży o przebiegu prawidłowym – 2015 r.